Sankcja Kredytu Darmowego (SKD) to instytucja przewidziana w polskim prawie, która pozwala konsumentowi uniknąć zapłaty odsetek, prowizji oraz wszelkich innych kosztów związanych z kredytem konsumenckim – pod warunkiem, że kredytodawca nie dopełnił ustawowych obowiązków informacyjnych. W praktyce oznacza to, że kredytobiorca zobowiązany jest do zwrotu jedynie wypłaconej kwoty kapitału, bez jakichkolwiek dodatkowych opłat. Co istotne, możliwość zastosowania sankcji istnieje również w przypadku już spłaconych umów – wówczas możliwe jest dochodzenie zwrotu nadpłaconych kwot.

Podstawa prawna

Podstawą prawną instytucji SKD jest art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, implementującej postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE. Zgodnie z przepisami, brak wymaganych informacji w umowie kredytowej skutkuje przekształceniem umowy w tzw. kredyt darmowy, ograniczający zobowiązania konsumenta wyłącznie do zwrotu kapitału.

Przykładowe naruszenia po stronie kredytodawcy

Do najczęstszych uchybień formalnych, które mogą skutkować zastosowaniem sankcji, należą:

• brak precyzyjnej informacji o Rzeczywistej Rocznej Stopie Oprocentowania (RRSO),

• niepełne lub nieczytelne dane dotyczące całkowitej kwoty do zapłaty,

• brak wyraźnego wskazania kosztów dodatkowych, w tym opłat manipulacyjnych, prowizji czy składek ubezpieczeniowych,

• niewłaściwe poinformowanie o prawie do odstąpienia od umowy kredytowej.

Korzyści wynikające z zastosowania SKD

1. Ograniczenie obowiązku zapłaty do samego kapitału kredytu – bez odsetek, prowizji i innych kosztów.

2. Możliwość odzyskania środków wpłaconych ponad kwotę wypłaconego kapitału.

3. Umożliwienie przerwania spirali zadłużenia, szczególnie w przypadku kredytów krótkoterminowych i wysoko oprocentowanych.

4. Skuteczna ochrona prawna wynikająca zarówno z prawa krajowego, jak i orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

Zakres zastosowania SKD

Sankcja Kredytu Darmowego może być zastosowana do umów kredytowych zawieranych na kwotę nieprzekraczającą 255 550 zł (lub równowartość tej sumy w walucie obcej). Dotyczy to w szczególności:

• kredytów gotówkowych,

• pożyczek internetowych,

• kredytów ratalnych,

• tzw. „chwilówek”,

• kredytów samochodowych,

• finansowania usług (np. medycznych lub edukacyjnych).

Nie ma przy tym znaczenia, czy umowa została już w całości spłacona – możliwość zastosowania SKD i dochodzenia zwrotu nadpłat pozostaje aktualna.

Zakres wsparcia świadczonego przez kancelarię

1. Analiza dokumentacji kredytowej pod kątem przesłanek do zastosowania SKD.

2. Sporządzanie wezwań przedsądowych oraz pozwów.

3. Reprezentacja w postępowaniach sądowych dotyczących roszczeń wynikających z zastosowania SKD.

4. Dochodzenie zwrotu nadpłaconych kwot także po zakończeniu obowiązywania umowy.

Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej

Wyroki Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (w szczególności sprawy C-106/22 oraz C-321/22) potwierdzają, że obowiązki informacyjne kredytodawców mają charakter bezwzględny. Naruszenie tych obowiązków – nawet w zakresie pozornie drobnych elementów – skutkuje koniecznością zastosowania przepisów chroniących konsumenta.